گزارش المانیتور از حضور نظامی ترکیه در آفریقا؛

راهبرد اردوغان برای تسلط برقاره سیاه

سیاست های بلندپروازانه حزب عدالت و توسعه در ترکیه در حوزه سیاست خارجی در کنار ناکامی های صورت پذیرفته در قبال بحران سوریه و چالش با سایر همسایگان، اردوغان را به سوی استیلا بر آفریقا سوق داده است.

راهبرد اردوغان برای تسلط برقاره سیاه

گیلان خبر: سفر اخیر رییس جمهور ترکیه رجب طیب اردوغان به قاره آفریقا از 28 فوریه تا 4 مارس 2016 و ملاقات وی از کشورهایی نظیر ساحل عاج، غنا و نیجریه، به نقل از رسانه های ترک نشان از تلاش ترکیه برای حضور نظامی بیشتر در منطقه استراتژیک شاخ آفریقا، سومالی است.  این تلاش ترکیه را به پنجمین کشور دنیا تبدیل می کند که در آفریقا حضور نظامی دارد، در کنار کشورهایی نظیر بریتانیا، فرانسه، ژاپن و ایالات متحده آمریکا.

با توجه به گزارش های منتشر شده به طور وسیع از سوی رسانه حامی دولت فعلی تحت عنوان « ترکیه جدید به چهار قاره جهان گسترش می یابد »، یک ماموریت آموزشی نظامی از سوی دولت سومالی درخواست شده و این امکان را به ارتش ملی ترکیه می دهد تا بر گروه الشباب تسلط یابد. این گروه تروریستی سابقا در سال 2013 به سفارت ترکیه در موگادیشو حمله کرده بود. بدین وسیله ترکیه شرایط آموزش نخبگان نظامی اش را در حوزه هایی نظیر مقابله با تروریسم، تامین امنیت مرزها و اقدام نظامی سریع فراهم می نماید.

سابقه حضور ترکیه در قاره آفریقا

علاقه ترکیه به حضور در آفریقا امر جدیدی نیست. بعد از آنکه آنکارا سال 2005 را سال آفریقا اعلام کرد، این قاره سریعا تبدیل به یکی از ستون های سیاست خارجی گردید. 2005 اولین سالی بود که نخست وزیر ترکیه از اتیوپی و آفریقای جنوبی دیدار می کرد و در 12 آوریل همان سال، اتحادیه آفریقا مقام ناظر را به ترکیه اعطا نمود. در ادامه در آگوست سال 2008، یک اجلاس ترکیه-آفریقایی یا حضور نمایندگان عالی رتبه 49 کشور آفریقایی در استانبول برگزار شد. در همین اجلاس ترکیه توانست حمایت آفریقایی ها را برای انتخاب به عنوان عضو غیر دائم شورای امنیت از 2009 تا 2011 را به دست آورد. 51 کشور از 53 کشور آفریقایی رای به نفع ترکیه در سازمان ملل متحد دادند.

در نوامبر 2014، شش سال بعد از اولین جلسه آنکارا و آفریقایی ها، گینه استوایی بار دیگر گردهمایی مشابه دیگری را با حضور اردوغان و سران 30 کشور آفریقایی با هدف فراهم نمودن زمینه برای همکاری های مشترک در حوزه های جدید در شهر مالابو برگزار کرد.در بیانیه پایانی اجلاس اعلام شد که یک برنامه اجرایی مشترک برای سالهای 2015 تا 2019 تصویب شده است.در این پروژه، برنامه های آموزشی و تحصیلی، سلامت، بهبود زیرساخت ها و مسائل مربوط به انرژی مد نظر است. سومین اجلاس بر اساس برنامه در سال 2019 در استانبول برگزار خواهد شد.

حجم مبادلات تجاری میان ترکیه و کشورهای آفریقایی در حال حاضر در حال افزایش است. در سال 2002 این میزان بر روی 3 میلیارد دلار ثابت مانده بود اما اکنون به بیش از 25 میلیارد دلار در سال افزایش یافته است. علاوه بر تجارت، فعالیت های بشردوستانه از سوی آژانس های ترک بخصوص در حوزه سلامت برقرار گشته، باید در نظر داشت که ترکیه یک موافقنامه همکاری در بخش سلامت را با 20 کشور آفریقایی امضا نموده است. در بخش آموزشی، فراهم نمودن بورسیه های تحصیلی برای دانشجویان آفریقایی بخش مهمی از مراودات را تشکیل می دهد، برای مثال در سال 2015 حدود 29000 دانشجوی آفریقایی درخواست تحصیل در دانشگاههای ترکیه را داشته اند.

پس از سال 2012 منافع ترکیه در آفریقا فراتر از مسائلی نظیر تجارت، سلامت، تحصیل و کمک های انسان دوستانه رفت. برای مثال همان طور که در اکتبر سال 2014 در المانیتور گزارش شد، نیروی بارباروس نیروی دریایی ترکیه به تمامی سواحل قاره آفریقا سفر نمود و از 25 بندر از 24 کشور آفریقایی از جمله سومالی و 19 بندر دیگر برای اولین بار دیدار کرد. با این حرکت چشمگیر نیروی دریایی، ترکیه برای نخستین بار از ارتش خود به عنوان ابزار سیاست خارجی استفاده کرد. در واقع این ماموریت در راستای همکاری نزدیک میان بخش نظامی و بوروکراسی غیر نظامی در آنکارا برنامه ریزی شده بود و موفقیتی برای سیاست خارجی ترکیه محصوب می شود که توانسته فاکتورهای قدرت سخت و نرم را به یکدیگر نزدیک نماید.

حال چرا آنکارا به دنبال چنین حرکت هایی در سیاست خارجی خود است؟ حرکتی که فضای مناسب همکاری میان سه بازیگر اصلی یعنی تصمیم گیران سیاسی-غیر نظامی، رهبران حزب عدالت  توسعه و همچنین ارتش را فراهم می کند. سیاست خارجی نظامی گرای ترکیه تبدیل به یک ابزار سیاسی داخلی مهم برای رهبران سیاسی ترکیه و حزب عدالت و توسعه  که دارای پایگاهی ملی گرا و محافظه کار هستند، شده است. برای بخشی از مردم ترکیه، سرباز وطن بودن موجب افتخار زیادی است. در واقع چنین حرک هایی از سوی ترکیه در راستای شعار اصلی حزب عدالت و توسعه یعنی « پیش به سوی ترکیه بزرگتر » است. علاوه بر این سیاست خارجی منعطف ترکیه این امکان را به دولت می دهد تا فضای تنفسی از بحران سوریه، ادامه درگیری ها در جنوب با کردها و بحث بی پایان در خصوص اصلاح قانون اساسی و برقراری سیستم ریاستی برای دولت می باشد.

به هرحال فرستادن ارتش به خارج از کشور یک انتقال سازمانی نیرو محسوب می شود. در این ماموریت های بین المللی، ارتش ملی ترکیه به تجارب ارزشمندی در حوزه های مختلف عملیاتی و همکاری های مشترک بخش های محتلف مانند، نیروی زمینی، هوایی، دریایی و نیروهای ویژه دست می یابد. علاوه بر این نیروی نظامی تجاربی نیز در حوزه پاسداری امنیت بین المللی، مقابله با تروریسم جهانی و البته دزدان دریایی کسب می کند. در کنار این، همین که پرسنل ارتش ترغیب به آموختن زبان خارجی برای انجام بهتر عملیات ها می شوند، خود منفعتی را عاید ترکیه می نماید.

بعد از سال 2012، ارتش ترکیه توجه زیادی بر بین المللی کردن خود در راستای همکاری بیشتر با سایر ارتش ها و داشتن دیدی صحیح از فضای جهانی نمود. ارتش موافقت نامه های همکاری های نظامی با بیش از 68 کشور دنیا امضا کرد و در حال مذاکره با 41 کشور دیگر نیز هست. در سال 2009، نیروهای نظامی خارجی جهت آموزش و گذراندن دوره های پیشرفته در ترکیه بالغ بر 1278 نفر بودند که در سال 2015 این عدد با رشد 270% به 3355 نفر رسید. علاوه بر این صادرات صنعت نظامی ترکیه از 832 میلیون دلار در سال 2009 با افزایش 98% به 65/1 میلیرد دلار در سال 2015 رسیده است.

می توانیم نتیجه بگیریم این سیاست خارجی با نگرش نظامی در ترکیه، نخست وزیر و سایر وزرا نظیر، امور خارجه، بهداشت و آموزش را با شانس های بلندمدتی برای شناسایی حوزه های منافع مشترک همکاری و تجارت با سایر کشورها رو به رو ساخته است. به طور خلاصه، حضور نظامی و سایر همکاری های نظامی ابزارهای مهمی برای ایجاد و توسعه پیوندهای دو جانبه می باشد و می تواند قدرت نرم ترکیه را در حوزه های آموزش، سلامت و فرهنگ ارتقا دهد. البته که این سیاست خارجی دارای منافع ژئواستراتژیک نیز برای ترکیه است. از سال 2015 ترکیه تحت فشار سیاسی، اقتصادی و نظامی از سوی روسیه و متحدانش مانند ارمنستان، ایران، عراق سوریه می باشد. ترکیه امیدوار است که با این گونه سیاست خارجی بتواند این فشارها را خنثی نماید. میزان همکاری های نظامی این کشور در منطقه قفقاز باگرجستان، آذربایجان؛ در آفریقا با کنیا و اتیوپی؛ در منطقه خلیج فارس با قطر، عمان و عربستان سعودی و در منطقه بالکان با مقدونیه، آلبانی، کوزوو و بوسنی دائما در حال افزایش است. هیچ کس نباید از شنیدن خبر استقرار نیروهای نظامی ترکیه در این کشورها متعجب شود. 


منبع: فرهنگ

 

کد مطلب: 13833

ارسال نظر

پربازدیدها

انتخاب سردبیر