برنده یا بازنده؟

اعلام پذیرش قطعنامه 598 ازسوی ایران ونتیجه پذیرش قطعنامه

برنده یا بازنده؟

گیلان خبر: برنده یابازنده؟

(اعلام پذیرش قطعنامه 598 ازسوی ایران ونتیجه پذیرش قطعنامه)

یادداشت:سجادجعفری

قطعنامه ۵۹۸ یکیازقطعنامه‌های شورای امنیت است که در ۲۹ تیر ۱۳۶۶،برای پایان دادن به جنگ ایران وعراق صادرشد. این قطعنامه ازنظرتعدادواژه‌های به کارگرفته شده وازنظرضمانت اجرایی قوی‌ترین قطعنامه شورای امنیت درموردجنگ  تحمیلی عراق و ایران بود. قطعنامه 598 دارای یک مقدمه و 10 بنداست که درجلسه 2570 شورای امنیت به اتفاق آرابه تصویب رسید. اگرچه قطعنامه 598 انتظارکامل جمهوریاسلامی ایران رابرآورده نکرده است،امادرمقایسه باقطعنامه‌های قبلی سازمان ملل متحدازویژگی های خاصی برخورداراست. این قطعنامه ابتداتوسط جمهوری اسلامی ایران ردشد،ردقطعنامه های شورای امنیت توسط جمهوری اسلامی ایران به دلیل یکطرفه بودن اکثرمفاد این قطعنامه ها،ناتوانی شورای امنیت سازمان ملل رادرحل مشکل جنگ ایران وعراق به نمایش میگذاشت.  ایران بعدازصدور این قطعنامه ،یک بیانیه پیشنهادکردکه قطعنامه ۵۹۸  را تکمیل میکرد . ودبیرکل سازمان ملل نیزآنراپذیرفت اماصدام مخالفت کرد. آن بیانیه مکمل قطعنامه ۵۹۸ شدکه درآن شناخت متجاوزبرعقب‌نشینی ازمرزهای بین‌المللی مقدم شده بود. بند 6 قطعنامه که درباب تعیین آغازگرجنگ میباشددلیل براین ادعاست.

بعدازتصویب قطعنامه ۵۹۸،درجهت اجرای بند ۶ قطعنامه،یک هیئت بلژیکی انتخاب ومسئول شدکه متجاوزجنگ راشناسایی وبه دبیرکل سازمان ملل متحدمعرفی نماید. ایران اصرارداشت زمان شروع به کاراین هیئت قبل ازپذیرش قطعنامه ازجانب ایران باشدکه درنهایت اینگونه عمل نشد. البته کارشناسان دلیل پذیرش پیشنهادایران رادوعامل میدانند: 1- پیروزی های بزرگ واستراتژیک ایران درجبهه های جنگ به ویژه دردوعملیات والفجر 8 وکربلای 5 2- به توافق رسیدن آمریکاوشوروی درموردحل چندمنازعه منطقه ای ازجمله جنگ ایران وعراق

نکته مهم دیگر اینکه شورای امنیت سازمان ملل متحد،یک روز پس ازحمله سراسری عراق علیه ایران،اولین اقدامش رادرقبال جنگ،باصدوربیانیه ( 1 مهر 1359) به انجام رسانیدو 5 روزبعدازآن،نخستین قطعنامه خودراصادرکرد. این روندباصدورهشت قطعنامه وبیش از 15 بیانیه دیگرادامه یافت. البته قطعنامه 598 یک استثنادراین مورداست؛زیرااین قطعنامه،یک تصمیم باپیشنهادهای اجرایی برای پایان دادن به جنگ 8 ساله عراق علیه ایران به شمارمیرود .

بندهای قطعنامه براساس مواد 39 و 40 منشورسازمان ملل متحدبه صورت خلاصه به شرح زیراست:

1- شورا مطالبه می‌کند که بهعنوان اولین قدم به سوییک ه حل وفصل ازطریق مذاکره،ایران وعراق به یک آتش بس فوری اقدام فوری اقدام کنندوتمام عملیات نظامی رادرزمین،دریاوهوا متوقف کنند.

2-ازدبیرکل درخواست می‌شودکه گروهی ازناظران سازمان ملل متحد را برای تائید،تحکیم،نظارت بر آتش بس وعقب نشینی به مرزها اعزام کند.

2- شورا اصراردارد که پس ازتوقف مخاصمات فعال بلادرنگ اسرای جنگی را براساس کنوانسیون سوم ژنودر 12 اوت 1949،آزادکند و عودت داده شوند.

4- ازایران وعراق دعوت می‌شودکه بادبیرکل درخصوص به اجرادرآوردن این قطعنامه ودرکوشش های میانجی گرانه برای کسب یک حل وفصل جامع،عادلانه،شرافتمندانه مورد قبول طرفین درمورد تمام موضوعات مهم،براساس اصول مندرج در منشور ملل متحد همکاری کنند.

5— ازتمامی دولتهای دیگر دعوت می‌شودکه حداکثرخویشتن‌داری رابه عمل آورند.

6- ازدبیرکل درخواست می‌شود که ضمن مشورت باایران وعراق مساله تفویض کارتحقیق در باب مسئولیت مخاصمه به هیاتی بی‌طرف رابررسی کند.

7- عظمت خسارات وارده درخلال مخاصمه ونیا ز به کوشش درجهت نوسازی،باامدادهای بین‌المللی درخور زمانیکه مخاصمه خاتمه پذیرد،تصدیق می‌شود.

8- به علاوه ازدبیرکل درخواست می‌شود که بامشورت باایران وعراق وسایرکشورهای منطقه،طرق افزایش امنیت وثبات رامورد مداقه قرار دهد.

9- ازدبیرکل درخواست می‌شود که شورا یامنیت رادرمورد به اجرادرآوردن این قطعنامه،به طورمداوم مطلع کند.

 10- شورای امنیت تصمیم داردکه برای درنظرگرفتن اقدامات بیشتروتضمین اجرای این قطعنامه درصورت ضرورت جلساتی تشکیل دهد.

این قطعنامه بلافاصله ازسوی عراق پذیرفته شد،ولی بعداز گذشت یک‌ سال وهفت روز از تاریخ صدور آن ودوروز پس ازپیشروی های عراق در خاک ایران در 27 تیر 1367 جمهوری اسلامی ایران با ارسال نامه ای به خاویر پرزدکوئیار دبیرکل سازمان ملل،رسماًقطعنامه 598 راپذیرفت.

. مقام معظم رهبری طی  سخنانی درتاریخ 14 خرداد 1375 دراین موردمی‌فرمایند: قطعنامه را هم که امام قبول کرد،به خاطراین فشارها نبود. قبول قطعنامه ازطرف امام،به خاطر فهرست مشکلاتیب ودکه مسؤولین آنروزِ امورِاقتصادی کشورْمقابلِ روىِ اوگذاشتندونشان دادندکه کشورنمیکِشد ونمیتواند جنگ رابااین همه هزینه،ادامه دهد. امام مجبورشدوقطعنامه راپذیرفت. برخی نزدیکان امام معتقدند امام تاپایان عمرتلخی جام زهررافراموش نکردند. ازاین جمله مرحوم حجت الاسلام محمدرضاتوسلی ازمسئولان دفترامامخمینی(ره) می‌گوید :بعدازآنکه امام(ره) قطعنامه راپذیرفتندوگفتندجام زهررانوشیدم من دیگرخنده برلب ایشان ندیدم.

منابع:

1-هاشمی،علیرضا،کارنامه وخاطرات هاشمی‌رفسنجانی سال ۱۳۶۷: پایان دفاع،آغازبازسازی،دفترنشرمعارف،چاپ دوم، ۱۳۹۰،ص ۲۱۳

2-مجله امیدانقلاب تیر 1387 - شماره 391 -مروری برعلل پذیرش قطعنامه 598

3-ماجرای پذیرش قطعنامه ۵۹۸ به روایت اسنادتاریخی-خبرگزاری تسنیم

4-27 تیر؛اعلام پذیرش قطعنامه 598 شورای امنیت ازسوی ایران-بخش فرهنگ وهنربیتوته

5-ماجرای قطعنامه 598 چهبود؟-باشگاه خبرنگاران جوان-کدمطلب 4468681

6-سالروزپذیرش قطعنامه 598 شورای امنیت سازمان ملل توسط جمهوری اسلامی ایران-پایگاه اطلاع رسانی حوزه

7-روزپذیرش قطعنامه ۵۹۸-دنیای اقتصاد-شماره4096

8-علامیان،سعید،برای تاریخ می‌گویم: خاطرات محسن رفیق‌دوست،جلد ۱،چاپ سوم،دفترادبیات انقلاب اسلامی وانتشارات سوره مهر/ صص ۳۹۵-۳۹۶

 

 

 

کد مطلب: 44328

ارسال نظر

انتخاب سردبیر