معصومه مرادی

مصرف گرایی؛ درد جامعه امروز

هدف نقد مصرف گرایی بی حد و حصری ست که بشر امروز را تبدیل به رباتهایی با برنامه ای کرده که تنها برنامه شان، مصرف تولیدات کارخانجات بزرگ و ثروتمندتر کردن صاحبان آنهاست.

مصرف گرایی؛ درد جامعه امروز


گیلان خبر: امام موسی کاظم(علیه السلام) فرمودند: هر که میانه روی کند و قناعت ورزد، نعمت بر او بپاید و هر که بی جا مصرف نماید و زیاده روی کند، نعمتش زوال یابد.
بهتر آنست در ابتدا تعریف درستی از مصرف ارائه داده شود. "ثروت، منبع درآمد است و درآمد خالص (درآمد منهای استهلاک) به دو منظور استفاده می شود؛ بخشی از آن به انباشتن ثروت و پس انداز اختصاص می یابد و بخش دیگر، صرف تحصیل لذت می شود. آن قسمت از درآمد که صرف به دست آوردن لذت می گردد، مصرف نام دارد. (1)
پس مصرف یعنی درآمدی که به جهت حصول لذت از جیب مردم ما خارج می گردد، تا اینجای داستان خوب است، مشکل از آنجا شروع می شود که سیستم فهم انسان از لذت به دلیل تبلیغات سوئی که در دنیای امروز در اطرافش وجود دارد دچار اختلال می شود و لذت طلبی او، وی را مجبور می کند تا از اقلام و اجناسی که تولیدکنندگان، آنها را تبلیغ می کنند، خریداری کند. اما نه بر اساس نیازهای خود، بلکه براساس زیاده طلبی های خود.
شاید کسی بگوید این منطق یعنی قدیمی بودن، در حالیکه نوکردن وسایل همیشه موجب شادابی در روحیه ی انسان می شود. اما قصد نگارنده، نقد نوکردن وسایل مورد نیاز نیست، بلکه هدف نقد مصرف گرایی بی حد و حصری ست که بشر امروز را تبدیل به رباتهایی با برنامه ای کرده که تنها برنامه شان، مصرف تولیدات کارخانجات بزرگ و ثروتمندتر کردن صاحبان آنهاست.
امروز فرهنگی در خانواده ها در حال شکل گیری ست که مصرف را به عنوان یک وسیله هویت سازی معرفی می کند و مصرف کننده با مصرف و نمایش دادن کالاهای تحت تملکش، درصدد خلق و حفظ هویت خویش است. او در واقع به سمت الگوی مصرف هویت بخش و مصرف متظاهرانه روی آورده است. این فرهنگ دنیای جدید، که مصرف را معیار و ملاک شخصیت و کالا را وسیله هویت بخشی در نظرگرفته، خود، موجب افزایش مصرف و پدیدآمدن نوعی مصرف در میان افراد جوامع شده است.(2)
این ویژگی که از جامعه اروپایی سرمایه داری به کشورهای به قول خودشان جهان سومی چون ما انتقال یافته، ویژگی ای که در آن مصرف انسان ها براساس خواست آن صورت می گیرد نه نیاز شان، یعنی مصرف با میل آمیخته می شود و سلیقه و میل افراد در جامعه، برنوع آن تاثیر می گذارد، موجب بحرانی جدید برای جامعه ماست. بحرانی که هم از جهت انسانی و هم از جهت محیط زیست قابل بررسی است.
در جامعه انسانی که افراد آن تماما به دنبال به دست آوردن پولی بیشتر برای خرید اجناس لوکس هستند و تمام وقت خود را برای آن مصرف می کنند، بیماریهای روانی و افسردگی، نیز در حال ازدیاد است. انسانی که به دنبال آسایش بیشتری است، آرامش خود را از داده و علاوه بر آن محیط زیستی که قرار است میراثی برای آیندگان ما باشد بر اثر زیاده خواهی های بشر، امروز دچار تخریب های غیرقابل جبرانی شده است.
در این وادی شاید بهترین برخورد استفاده از آموزه های اسلام باشد؛ آنچه که با وجود کاربردی بودن رو به فراموشی ست. واژه ی آشنا، اما مغفولِ قناعت.
می توان نهی قرآن از مصرف گرایی را در آیه 31 سوره اعراف (کلوا و شربوا ولاتسرفوا) یافت. نهی آیه کریمه از اسراف، تمام شکل ها و صورت های آن، از جمله زیاده طلبی و افزون خواهی در مصرف را نیز که خلاف قناعت است، در بر می گیرد.
و اما آنچه که امروز بدان نیاز بسیاری احساس می شود، حضور قوی صداوسیما در عرصه جنگ نرمی ست که با آن روبرو هستیم. نگارنده خواستار نگاه درست و کارشناسانه ی مسئولین صداوسیما به این بحران و واکنش صحیح نسبت به آنست!!

1ـ باقری قدیری اصل، کلیات علم اقتصاد، تهران.
2ـ اقتباس از: سایت پژوهشکده باقرالعلوم.

 

کد مطلب: 480

ارسال نظر

پربازدیدها

انتخاب سردبیر